Geschiedenis

Bouw in 1936

Boerderij Daalhoeve ligt aan de Romeinse baan, genoemd naar de meer dan tweeduizend jaar oude route tussen de Romeinse nederzettingen Mosa Trajectum (Maastricht) en Atuatuca Tungrorum (Tongeren). De boerderij werd in 1936 gebouwd door boer Willem Vrancken en zijn familie, als boerderij Zonnehof. De Zonnehof kreeg de traditionele vorm van een hoeve met een inrijpoort naar de binnenplaats. Deze gesloten vorm zou te danken zijn aan de Bokkenrijders, roversbendes die in de achttiende eeuw boerderijen, herbergen, kerken en pastorieën overvielen. Door boerderijen min of meer als vesting te bouwen, waren deze beter tegen de overvallen beschermd.

Opening kinderboerderij in 1977

De Zonnehof lag tientallen jaren in het open veld, tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw de bouw startte van de nieuwe woonwijk Daalhof. De boerderij was toentertijd eigendom van Wim Neven, die was getrouwd met een dochter van de eerste eigenaar Vrancken. In het kader van de bouw van Daalhof bereikte de gemeente Maastricht overeenstemming met boer Neven over de aankoop van zijn gronden. Hij moest daardoor zijn bedrijf op de Zonnehof beëindigen.
De gemeente had eind jaren zestig al in het bestemmingsplan laten vastleggen dat de Zonnehof behouden zou blijven als kinderboerderij. De in 1974 opgerichte Stedelijke Werkgroep Kinderboerderij sloot hierop aan. Deze stichting, onder voorzitterschap van Simon Vels, beijverde zich voor de oprichting van kinderboerderijen in Maastricht, omdat in de gemeente op het gebied van natuureducatie hoegenaamd niets gebeurde. Ondanks het bestemmingsplan zou het nog ruim twee jaar duren voordat in Daalhof de eerste kinderboerderij van Maastricht zou worden geopend. De toenmalig wethouder en afdelingshoofd Financiën stelden de bestemming ter discussie. Zij bereikten, zonder medeweten van de inmiddels opgerichte Stichting Kinderboerderij Daalhof, bijna overeenstemming met de scouting in Wolder over de overname van het pand. Deze oplossing zou de gemeente minder kosten dan de instandhouding van een kinderboerderij. Onder druk van diverse gemeenteraadsfracties en gesteund door de basisscholen in Maastricht werd de deal met de scouting op het nippertje tegengehouden en kon de Stichting Kinderboerderij Daalhof de exploitatie op zich nemen. Dat gebeurde met een financiële bijdrage van de gemeente van in eerste instantie 125.000 gulden.
Vanaf augustus 1976 werd de kinderboerderij langzaam in bedrijf genomen. De officiële opening was op 7 mei 1977. Grappig detail is nog dat de kinderboerderij na de start nog kort dienst deed als kerk en kindercrèche. Die voorzieningen waren in de jonge wijk nog niet voorhanden. De voormalige koestal in de boerderij werd daarom gebruikt als noodkerk.

Nieuwe beheerder

De Stichting Kinderboerderij Daalhof, die net als de huidige exploitant volledig bestond uit vrijwilligers, zou enkele jaren verantwoordelijk blijven voor de kinderboerderij. Ze stelde een beheerder aan en een onderwijskundig medewerker. De beheerder bleef aanvankelijk op de boerderij wonen. Bij het dagelijks werk werden verder mensen ingeschakeld die (tijdelijk) verbleven in de psychiatrische instelling Vijverdal in Maastricht. Ook kinderen hielpen mee bij de verzorging van de boerderijdieren.
De kinderboerderij trok vanaf het begin veel bezoekers. Er woonden in de nieuwe wijk Daalhof veel jonge gezinnen die met de boerderij, inmiddels omgedoopt in Daalhoeve, opgroeiden. Op Daalhoeve werden vanaf het begin ook veel natuur- en milieulessen gegeven. Na deze succesvolle start droeg de stichting de boerderij in de jaren tachtig over aan de gemeente, die in 1995 het Centrum voor Natuur- en Milieu-educatie in Maastricht (CNME) aanstelde als beheerder. Dit bleef zo tot eind 2012. Het CNME werd in 2011 geconfronteerd met een forse bezuiniging. Het centrum liet weten de kinderboerderij in Daalhof niet meer te kunnen handhaven. Dit leidde tot een groot protest in de buurt. Op 22 juni 2011 vormden kinderen, buurtbewoners en anderen een levende ketting rond de boerderij. De gemeente zegde daarop toe dat de kinderboerderij hoe dan ook open zou blijven. De condities waaronder waren echter nog totaal onduidelijk.

Opheffing of doorstart?

Na het protest in 2011 richtten bewoners uit de buurt een werkgroep op die een plan maakte voor een doorstart van de kinderboerderij. Net als in de beginjaren zou deze opnieuw worden geëxploiteerd door een onafhankelijke en volledig uit vrijwilligers bestaande stichting. Het plan voorzag in het handhaven van de kinderboerderij, met de toevoeging en uitbreiding van nevenfuncties om de boerderij een solide financiële basis te geven. De uitwerking hiervan in concrete afspraken tussen de gemeente, het CNME en de Stichting Boerderij Daalhoeve kreeg na anderhalve moeilijke jaren zijn beslag op 5 november 2012. Toen ging de exploitatie van de boerderij definitief over naar de nieuwe Stichting.
Deze heeft sinds de start hard gewerkt aan het verder uitbouwen van de boerderij. De eerste verbeteringen vonden plaats en het aantal activiteiten nam toe. Al deze zaken zorgden voor een verdere toename van het aantal bezoekers. Daarmee is de toekomst voor Boerderij Daalhoeve vooralsnog gewaarborgd.

Bijna Kroonappel

In 2013 kreeg de stichting een duidelijke erkenning voor haar werk toen ze deelnam aan de verkiezing van de Kroonappels, de drie beste maatschappelijke initiatieven in Nederland. Aanleiding voor de verkiezing was de inhuldiging van Willem Alexander en Máxima tot koning en koningin van Nederland. De verkiezing bestond uit drie rondes. Daalhoeve won de eerste twee en werd daarmee verkozen tot beste buurtinitiatief in respectievelijk Maastricht en de provincie Limburg. In de finale, waaraan in elk van de drie categorieën twintig initiatieven deelnamen, verloor de boerderij nipt van de uiteindelijke winnaar, de Stichting Stadstuin Emma’s Hof in Den Haag.

Naar een zorgboerderij

Na 2013 is de ontwikkeling van de boerderij doorgegaan. Er werden tal van verbeteringen aangebracht in het gebouw, zoals een nieuwe multifunctionele ruimte in de voormalige middenstal, een nieuwe keuken, verplaatsing van de boerderijwinkel naar een grotere ruimte en aanleg van een moderne toiletruimte. Ook op het terrein werd een aantal zaken uitgebreid c.q. verbeterd. Er kwam een grotere speeltuin, we kregen een Bijenhuis en we legden de Eetbare Loper aan, een looproute over het terrein waarop de bezoekers in aanraking komen met tal van eetbare producten, die we ook zelf in de winkel verkopen. De (voorlopig) laatste uitbreiding in 2017 was de opening van een verblijf voor uitheemse dieren.

Een belangrijke nieuwe stap zetten wij in 2016, toen Daalhoeve werd opgenomen in het Sociaal Investeringsfonds van de gemeente Maastricht. Een regeling waarin de gemeente proefdraait met de ontwikkeling van nieuwe algemene maatschappelijke basisvoorzieningen, die dagbesteding bieden aan allerlei mensen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Op Daalhoeve werken nu bijna dagelijks zo'n 85 vrijwilligers, stagiaires en cliënten van organisaties mee. Deels op het eigen terrein, deels op terreinen elders in de stad. Om voldoende dagbestedingsplekken te kunnen bieden, heeft Daalhoeve inmiddels het beheer overgenomen van meerdere groene terreinen in de stad, zoals een groengebied in Daalhof, kleinere stukjes groen in de wijk die samen met de bewoners worden onderhouden, het buurtplein in Daalhof, het buitengebied bij Kasteel Vaeshartelt en een weiland bij een voormalig tuincentrum, dat wij herinrichten tot hoogstamfruitboomgaard. Ook organiseren wij minimaal eens per maand een eetavond voor mensen uit de buurt die zich eenzaam voelen.

Foto’s van vroeger

Benieuwd naar foto’s van de oude boerderijen in Daalhof? Klik hier voor een boekje dat het CNME in 2006 heeft gemaakt naar aanleiding van een tentoonstelling op de boerderij(met dank aan het CNME).

Openingstijden
ma
gesloten
di
10:00 - 17:00
wo
10:00 - 17:00
do
10:00 - 17:00
vr
10:00 - 17:00
za
12:00 - 17:00
zo
12:00 - 19:00
Horeca

In de Koojstal krijgt u informatie over de boerderij en onze dieren en activiteiten. Ook kunt u gebruik maken van onze kleine kaart. Het afnemen van een consumptie is niet verplicht. U kunt in de Koojstal ook gewoon even uitrusten of opwarmen.

Bezoekersruimte met horeca
Eerlijke producten

In onze boerderijwinkel kunt u terecht voor een bijzonder aanbod aan verse, huisgemaakte en streekgebonden producten en groenten, vlees en eieren van eigen erf.

Boerderijwinkel